Wat is het verschil tussen QuickScan, fase 1 en fase 2?
Funderingsproblemen kunnen grote gevolgen hebben voor de waarde, veiligheid en bruikbaarheid van een gebouw. Toch betekent een scheur in een gevel of een verhoogde funderingsrisico-indicatie niet automatisch dat de fundering gebrekkig is.
Het verschil tussen QuickScan fase 1 en fase 2 zit vooral in de diepgang van het onderzoek, de toegepaste meetmethoden en de conclusies die een deskundige kan trekken.
Om verantwoord te kunnen beoordelen wat er aan de hand is, worden verschillende vormen van funderingsonderzoek toegepast.
De drie onderzoeksniveaus in het kort:
-
QuickScan (fase 0) – verkennend funderingsonderzoek: een beoordeling van beschikbare gebouwgegevens, zichtbare schade en gerichte uitwendige metingen. Het resultaat is een funderingsrisicoklasse met een advies over eventueel vervolgonderzoek.
-
Fase 1 – uitgebreid bovengronds funderingsonderzoek: een uitgebreidere beoordeling van het gebouw, waarbij bijvoorbeeld ook inpandige inspecties, aanvullende metingen en gegevens over bodem, grondwater en zakkingen worden betrokken.
-
Fase 2 – verdiepend ondergronds funderingsonderzoek: onderzoek waarbij de funderingsconstructie zelf wordt blootgelegd en geïnspecteerd. Afhankelijk van het funderingstype kunnen specialistische metingen, materiaalonderzoek en constructieve of geotechnische beoordelingen nodig zijn.
Het belangrijkste verschil is dus niet alleen de hoeveelheid onderzoek, maar vooral welke technische vraag met voldoende zekerheid kan worden beantwoord.
Een funderingsrisicorapport is niet hetzelfde als een QuickScan
Voordat we de verschillende onderzoeksfasen bespreken, is een belangrijk onderscheid noodzakelijk.
Een funderingsrisicorapport is doorgaans gebaseerd op beschikbare gebouwgegevens, bodeminformatie, eerdere onderzoeken en modelmatige analyses. Dergelijke rapporten kunnen een waardevolle eerste aanwijzing geven voor mogelijke funderingsrisico’s.
Een modelmatige risico-indicatie stelt echter niet vast wat de feitelijke technische conditie van de fundering onder een specifiek gebouw is.
Bij een QuickScan komt daar een fysieke beoordeling van het gebouw bij. Een deskundige beoordeelt de zichtbare signalen en verricht gerichte metingen. Daardoor ontstaat een pandgebonden risicobeoordeling die verder gaat dan alleen een datamodel.
Ook een QuickScan blijft echter een verkennend onderzoek. De funderingsconstructie zelf wordt daarbij niet vrijgelegd.
Fase 0: verkennend funderingsonderzoek (QuickScan)
Een QuickScan fundering is bedoeld om op een gestandaardiseerde, niet-destructieve manier te beoordelen of aanwijzingen bestaan voor een verhoogd funderingsrisico.
Volgens de actuele KCAF-systematiek bestaat het onderzoek uit beschikbare gebouwinformatie, een uitwendige inspectie en gerichte metingen.
Wat wordt bij een QuickScan onderzocht?
Een QuickScan omvat onder meer:
-
Bureaustudie: beoordeling van beschikbare informatie over bouwjaar, bouwgeschiedenis, vermoedelijk funderingstype, ondergrond, omgeving en eerder uitgevoerde onderzoeken.
-
Visuele gevelinspectie: vastleggen van scheurvorming, vervormingen en andere uitwendig waarneembare afwijkingen.
-
Lintvoegmetingen: beoordelen van hoogteverschillen en vervormingen in horizontale voegen van metselwerk.
-
Loodmetingen: meten van de afwijking van gevels ten opzichte van de verticale richting.
-
Zakkingsgegevens: betrekken van beschikbare, bruikbare informatie over pandbewegingen en zakkingssnelheden.
-
Deskundige beoordeling: interpreteren van de bevindingen in onderlinge samenhang en vaststellen van een funderingsrisicoklasse.
De standaard-QuickScan richt zich op de buitenzijde van het pand. Een inpandige opname, vloerwaterpassing of kruipruimte-inspectie behoort niet automatisch tot deze onderzoeksvorm.
Wat betekent de uitkomst?
De KCAF-systematiek onderscheidt drie risicoklassen:
Laag risico
Op basis van de onderzoeksbevindingen bestaat geen directe aanleiding voor uitgebreider funderingsonderzoek. Dit is geen garantie dat de funderingsconstructie vrij is van gebreken.
Midden risico
Er zijn omstandigheden of afwijkingen die aandacht verdienen, zonder dat direct zwaar vervolgonderzoek noodzakelijk hoeft te zijn. De richtlijn adviseert het verkennend onderzoek binnen drie jaar te herhalen. Bij nieuwe signalen kan een eerdere beoordeling nodig zijn.
Hoog risico
De bevindingen geven aanleiding tot uitgebreider funderingsonderzoek. Een hoge risico-indicatie betekent echter niet automatisch dat de fundering moet worden vervangen.
Een QuickScan is volgens het definitieve KCAF-addendum van 2 juni 2026 maximaal drie jaar geldig. De beoordeling kan eerder actualisatie vragen wanneer nieuwe schade ontstaat of omstandigheden veranderen.
Meer informatie over de onderzoeksmethode vindt u op onze pagina QuickScan fundering – fase 0.
Fase 1: uitgebreid bovengronds funderingsonderzoek
Wanneer een QuickScan onvoldoende duidelijkheid biedt of wanneer de onderzoeksvraag uitgebreider is, kan een bovengronds funderingsonderzoek passend zijn.
Deze onderzoeksvorm wordt doorgaans aangeduid als fase 1.
Het onderzoek gaat verder dan de gestandaardiseerde uitwendige QuickScan. Het exacte onderzoeksprogramma moet worden afgestemd op het gebouw, de beschikbare informatie en de onderzoeksvraag.
Welke onderdelen kunnen worden onderzocht?
Afhankelijk van de situatie kan fase 1 bestaan uit:
-
Uitgebreid bouwkundig en historisch dossieronderzoek.
-
Inspectie van gevels en relevante binnenruimten.
-
Een nadere opname en beoordeling van scheurvorming.
-
Lintvoegwaterpassingen en loodmetingen.
-
Vloerwaterpassingen of andere relevante vervormingsmetingen.
-
Beoordeling van beschikbare zakkings- en monitoringsgegevens.
-
Analyse van bodem, grondwater, bouwkundige aansluitingen en wijzigingen in de belastingafdracht.
-
Beoordeling van de samenhang tussen schade, vervormingen en mogelijke oorzaken.
Hierbij is het essentieel om onderscheid te maken tussen een gemeten afwijking en de mogelijke oorzaak daarvan.
Een scheefstaande gevel hoeft bijvoorbeeld niet te betekenen dat er nog steeds beweging optreedt. Een afwijking kan ook het gevolg zijn van historische zetting of de oorspronkelijke uitvoering.
Ook scheurvorming kan ontstaan door materiaalwerking, temperatuurverschillen, verbouwingen of plaatselijke constructieve gebreken.
Wat levert fase 1 op?
Een fase 1-onderzoek biedt een uitgebreider technisch beeld van het functioneren en het funderingsrisico van een gebouw.
De rapportage maakt inzichtelijk:
-
Welke afwijkingen feitelijk zijn vastgesteld.
-
Welke meetgegevens beschikbaar zijn en hoe betrouwbaar deze zijn.
-
Welke mogelijke oorzaken aannemelijk zijn.
-
Welke onzekerheden blijven bestaan.
-
Of monitoring, aanvullend onderzoek of onderzoek aan de funderingsconstructie noodzakelijk is.
Belangrijk: een bovengronds onderzoek kan niet zonder meer de feitelijke materiaaltechnische kwaliteit van niet-geïnspecteerde funderingsonderdelen vaststellen.
Lees meer over uitgebreid bovengronds funderingsonderzoek – fase 1.
Fase 2: verdiepend onderzoek aan de funderingsconstructie
Wanneer de conditie of draagkracht van de funderingsconstructie zelf moet worden beoordeeld, kan fase 2 noodzakelijk zijn.
In tegenstelling tot een QuickScan of uitsluitend bovengronds onderzoek wordt hierbij onderzoek verricht aan de fundering onder maaiveld.
Hoe verloopt een fase 2-onderzoek?
De aanpak hangt af van het funderingstype en de onderzoeksvraag.
Mogelijke werkzaamheden zijn:
-
Het uitvoeren van één of meerdere inspectieputten.
-
Het vastleggen van de funderingsopbouw en constructieve afmetingen.
-
Het inspecteren van houten funderingspalen, kespen en andere houten onderdelen.
-
Het beoordelen van beton, metselwerk en constructieve aansluitingen.
-
Het nemen van houtmonsters voor specialistisch laboratoriumonderzoek.
-
Het onderzoeken van bodemopbouw, grondwatercondities en geotechnische draagkracht.
-
Het uitvoeren van aanvullende berekeningen en specialistische beoordelingen.
Bij houten paalfunderingen is onder andere de aantasting en resterende dragende doorsnede van het hout relevant. Bij ondiepe funderingen kunnen juist de funderingsgeometrie, bodemopbouw, belasting en opgetreden zettingen bepalend zijn.
Wat kan fase 2 vaststellen?
Binnen de reikwijdte van het onderzoek kan een onderbouwde beoordeling van de funderingskwaliteit worden opgesteld, met een classificatie, prognose en advies over behoud, monitoring of herstel.
Daarbij is representativiteit belangrijk. Eén inspectieput geeft direct inzicht in de onderzochte locatie, maar is niet automatisch representatief voor iedere funderingspaal of ieder bouwdeel.
De ligging, het aantal inspectiepunten en eventuele aanvullende analyses moeten daarom worden afgestemd op de bouwkundige eenheid en de vastgestelde problematiek.
Meer informatie vindt u op onze pagina verdiepend funderingsonderzoek – fase 2.
Welk funderingsonderzoek past bij uw situatie?
Niet iedere woning of ieder gebouw hoeft alle onderzoeksfasen te doorlopen.
Bij aankoop of verkoop van een woning
Wanneer sprake is van een verhoogde modelmatige risico-indicatie, maar er nog geen pandgebonden onderzoek beschikbaar is, kan een QuickScan een passende eerste stap zijn. De eisen van een taxateur of financier moeten daarbij vooraf worden meegenomen.
Bij scheuren of zichtbare scheefstand
Een verkennende beoordeling kan inzicht geven in de ernst van de signalen. Als ook inpandige vervormingen, bouwkundige aansluitingen of andere mogelijke oorzaken beoordeeld moeten worden, kan uitgebreider bovengronds onderzoek nodig zijn.
Bij aantoonbare of vermoedelijk voortgaande zettingen
Een uitgebreider onderzoek en eventueel monitoring kunnen nodig zijn om de aard en ontwikkeling van de vervormingen te beoordelen. Eén meting bewijst niet automatisch dat een gebouw nog beweegt.
Bij voorbereiding van funderingsherstel
Wanneer herstelmaatregelen moeten worden ontworpen, is doorgaans meer informatie over de funderingsconstructie noodzakelijk. Verdiepend onderzoek kan dan een belangrijke technische basis vormen.
Bij een bestaand funderingsrapport waarover twijfel bestaat
Niet altijd is een volledig nieuw onderzoek nodig. Soms kan een onafhankelijke beoordeling van de onderzoeksmethode, meetgegevens en conclusies voldoende zijn om vast te stellen welke aanvullende informatie ontbreekt.
Een verhoogd funderingsrisico betekent niet automatisch funderingsschade
Een belangrijk uitgangspunt van zorgvuldig funderingsonderzoek is dat een risico-indicatie niet gelijkstaat aan een vastgesteld constructief gebrek.
Bij de beoordeling moet rekening worden gehouden met onder meer:
-
De bouwgeschiedenis en constructieve opbouw.
-
Het vermoedelijke of vastgestelde funderingstype.
-
De aard, richting en ontwikkeling van scheuren.
-
Scheefstand en vervormingen van afzonderlijke bouwdelen.
-
De betrouwbaarheid van historische meet- en zakkingsgegevens.
-
Invloeden vanuit verbouwingen, belendende gebouwen en omgevingswerkzaamheden.
Daarom kan de deskundige beoordeling van een pand in sommige situaties afwijken van een eerste modelmatige risico-indicatie of een automatische weging van meetresultaten.
Een afwijkende beoordeling moet wel technisch navolgbaar worden onderbouwd. Daarbij moet expliciet worden aangegeven welke gegevens de conclusie ondersteunen en welke onzekerheden blijven bestaan.
Hoe lang is een funderingsonderzoek geldig?
De geldigheid verschilt per onderzoeksvorm.
Voor een QuickScan geldt op basis van het KCAF-addendum van 2 juni 2026 een maximale geldigheidsduur van drie jaar. Nieuwe schade of veranderde omstandigheden kunnen aanleiding zijn om eerder opnieuw onderzoek te verrichten.
Bij uitgebreider funderingsonderzoek maakt de KCAF-richtlijn onderscheid tussen vastgelegde waarnemingen en de prognose. De oorspronkelijke waarnemingen blijven als onderzoeksgegevens beschikbaar, terwijl voor een volgens de richtlijn opgestelde prognose een minimale geldigheidsduur van vijf jaar wordt gehanteerd. Bij een rood beoordeelde fundering geldt de rapportage tot herstel.
Dit betekent nadrukkelijk niet dat in die periode geen veranderingen kunnen optreden. Bij nieuwe schade, gewijzigde belastingen of veranderde grondwateromstandigheden moet worden beoordeeld of actualisatie noodzakelijk is.
Veelgestelde vragen over de onderzoeksfasen
Moet na iedere QuickScan een fase 1-onderzoek worden uitgevoerd?
Nee. Dat hangt af van de risicoklasse, de aangetroffen afwijkingen en de onderzoeksvraag. Bij een laag risico is doorgaans geen direct vervolgonderzoek nodig. Bij een middenrisico kan herhaling of monitoring passend zijn. Bij een hoog risico adviseert de KCAF-systematiek uitgebreider onderzoek.
Kan direct een fase 2-onderzoek worden uitgevoerd?
Dat kan in bepaalde situaties, bijvoorbeeld wanneer duidelijk is dat de funderingsconstructie zelf onderzocht moet worden. Wel moet voldoende vooronderzoek beschikbaar zijn om de inspectielocaties, veiligheid en technische onderzoeksvragen verantwoord vast te stellen.
Is een fundering op staal hetzelfde als een stalen paalfundering?
Nee. Een fundering op staal is een ondiepe fundering die de belasting rechtstreeks via funderingsstroken, poeren of een funderingsplaat aan de ondergrond overdraagt. De term zegt niets over het materiaal staal.
Kan op basis van het bouwjaar worden vastgesteld welk funderingstype aanwezig is?
Nee. Het bouwjaar kan aanwijzingen geven, maar vormt op zichzelf geen bewijs. Bouwtekeningen, archiefgegevens, eerdere onderzoeken en eventueel onderzoek aan de fundering zijn nodig om het funderingstype beter te onderbouwen.
Onafhankelijk funderingsonderzoek: de juiste vraag bepaalt de juiste aanpak
Bij Fundering Inspecteurs staat niet de omvang van het onderzoek centraal, maar de vraag welke informatie nodig is om een verantwoorde beslissing te nemen.
Wij beoordelen eerst de beschikbare gegevens, de signalen aan het gebouw en het doel van het onderzoek. Vervolgens adviseren wij welke onderzoeksvorm passend is en welke technische conclusies daarmee wel en niet mogelijk zijn.
Zo voorkomen we dat een beperkte risicoverkenning wordt gepresenteerd als een volledige funderingsinspectie, maar ook dat onnodig ingrijpend onderzoek wordt uitgevoerd.
Wilt u weten welk onderzoek bij uw woning of gebouw past?
Vraag een onafhankelijk funderingsonderzoek aan. Op basis van uw situatie, beschikbare documenten en onderzoeksvraag adviseren wij welke vervolgstap passend is.
Bronnen en richtlijnen
Dit artikel is opgesteld met gebruikmaking van de door KCAF gepubliceerde informatie over onderzoeksfasen en de geldende richtlijnen.
-
KCAF – Funderingsonderzoek: van QuickScan tot Fase 1 en Fase 2
-
KCAF – Richtlijn Funderingen onder gebouwen en beschikbare aanvullingen
De toepasselijke richtlijnversie, onderzoeksmethode en reikwijdte moeten per opdracht worden vastgesteld.


